“Every mountain top is within reach if you just keep climbing.”

— Richard James Molloy

Genetik

Varis hastalığının belkide en önemli ve değiştirelemez nedenini oluşturmaktadır. Bu nedenle anne ve baba da varis hastalığı varsa çocuklarının varis olmasını beklemeden koruyucu tedaviye başlamaları önemlidir.

Hareketsizlik

Uzun süre ayakta kalarak ya da sabit olarak oturularak yapılan işlerde çalışan insanlar riskli grubu oluşturmaktadır. Atar damarlardan farklı olarak toplar damarlarda kapaklar vardır. Bu kapaklar ayakta durduğumuzda ya da oturur haldeyken yerçekimi etkisi ile kanın aşağıda toplanmasını engellerler. Bu kapaklar aşağıdan yukarı açılırlar ama yukarıdan aşağıya açılmazlar. Ayakta ya da otururken ayak bileğimizdeki toplar damar basıncı yaklaşık olarak 100
mHg dır. Hareket ettiğimiz de ise kapaklarda bir problem yoksa bu basınç 0 – 10 mmHg ya kadar düşer. Eğer kapaklarda bir problem varsa kaçak dercesine göre basınç yüksek kalır bu da ilerleyen zamanla beraber damarlarda genişleme, yan dallarda belirginleşmelere neden olur ve varis olarak adlandırılır. Bu nedenle oturarak ya da ayakta çalışan popülasyona varisi olsun ya da olmasın koruyucu varis çorabı kullanmasını mutlaka öneriyoruz. Bunun yanında derin toplar damarlarında yetersizlik olan kişilerin uzun seyahatlerde derin toplardamar pıhtılaşmalarını önlemeye yönelik otomobille seyahat ediyorlarsa 1 – 1,5 saatte bir mola vermeleri, uçak ya da otobüs ile yolculuklarında koridor tarafı tercih edip yürümeleri, bol su içmeleri, fazla alkol tüketmemeleri gerekmektedir.

İlerleyen Yaş

İlerleyen yaş ile beraber gerek çalışma biçimimiz gerekse genetik, gebelik gibi diğer faktörlerin de araya girmesi ile 50 yaş üzerindeki popülasyonun yarısında varis hastalığını görebiliyoruz. Cinsiyete baktığımızda kadınlar erkeklere göre 3 kat daha fazla risk altındadır.

Fazla Kilo, Obezite

Obezitenin direk olarak varis hastalığına neden olduğu saptanmamakla beraber fazla kiloya bağlı hareketsizlik ve buna bağlı olarak kapakların devamlı yüksek basınca maruz kalması, yine baldır kaslarının yeterince çalıştırılmaması ile kanın yukarıya doğru pompalanması nedeniyle varisin ortaya çıkması kaçınılmaz olur.

Doğum Kontrol İlaçları

Doğum kontrol ilaçlarının ince kapiller damarların artışına neden olması dışında belki en önemli problemi derin toplardamar da yetersizliği olan hastalarda tromboza ( pıhtılaşma ) neden olmasıdır. Bunu derin toplardamar trombozu olarak adlandırıyoruz. Bunun da en önemli komplikasyonu bu pıhtıların koparak akciğere gitmesi ( Akciğer embolisi ) ve ölüme kadar gidebilecek problem oluşturmasıdır.

Gebelik

Gebelikte gerek hormonal değişikliklere bağlı gerekse karın içerisinde büyüyen çocuğun toplar damar üzerine baskı yapması, buna bağlı basıncın artmasına bağlı olarak varisler belirgin olmaya başlar ya da artar. Burada yine önemli olan derin toplar damar kapaklarında yetersizlik olup olmamasıdır. Eğer derin toplardamarlarda bir yetersizlik varsa bu gebelerin doğum öncesi ve sonrasında yakında takip edilmeleri gerekmektedir.

Sıcak Hava, Kaplıca, Sauna, Güneşlenme, Kum banyosu

Sıcaklık ile ilgili olan bu faktörler direkt olarak varis oluşumuna neden olmazlar. Varisleri olan kişilerde ise belirgin olarak damar genişlemerinde bir artışa neden olurlar. Bunun nedeni de sıcak nedeniyle damarlarda genişleme olması ve mevcut olan kapak yetersizliklerinin dercelerinin artmasıdır. Kaçak derecelerinin seviyesindeki yükselme basınç artışı ile mevcut varislerin çoğalması ya da yeni varis oluşumlarına neden olasıdır. Burada de yine derin toplardamarlarda yetersizlik varsa bu kişilerin derin ven pıhtılaşmaları yönünden yakından takip edilmeleri gerekmektedir.

Alkol

Alkol un varis oluşumuna neden olduğu saptanmamıştır. Ancak toplar damarlar üzerine genişletici etkisi ile kaçak dercesini arttırması, hareketsizliğe neden olması yüzünden de basınç artışına neden olarak mevcut varislerin çoğalmasına neden olur.

Sigara

Sigaranın atardamarlar üzerine olan etkileri bugün tamamen ortaya konsada varis oluşumuna neden olması saptanmamıştır. Ancak dolaylı yoldan olumsuz etkileri görülür. Varisler ilerleyen dönemlerde ciltte renk değişiklikleri ve sonrasında varis yaralarının oluşumuna neden olabilir. Yapılan çalışmalarda derin toplardamarlardaki yetersizlik bu değişiklilerin en önemli neden olsa da sigara içilmesi, kilolu olmak ve kısıtlanmış ayak bileği ile beraber azalmış baldır adelelerinin hareketleri diğer belirleyici etkenler olarak bulunmuştur. Sigara da 4000 toksik komponent bulunmuştur. Nikotin santral sinir sistemini uyararak katekolamin dediğimiz maddelerin salınımına yol açar. Bunlar da dokularda oksijen perfüzyonunun bozulmasına neden olur. Derin toplar damar yetersizliklerinin ileri döneminde görülen varis yaralarının açılmalarında kolaylaştırıcı bir rol oynamaları yanında iyileşmelerinde de gecikmeye neden olurlar. Ayrıca sigara trombositlerin birbirlerine yapışmasına ve kan kıvamında artışa neden olarak toplardamarlarda pıhtılaşmaya yani derin toplardamar trombozlarına sebebiyet verir.

Bacak bacak üstüne atmak , Dar pantolon giymek

Bacak bacak üstüne atmak uzun süre hareketsiz olarak kalınmasına, bacağın aşağıya doğru sarkıtılması ayak bileğindeki toplardamar basıncının yüksek kalmasına ve altta kalan dizin o bölgedeki toplardamara basması nedeniyle akımda azalmaya bağlı yine basıncın yüksek kalmasına ve varis oluşumu ya da oluşan varislerin artışına neden olabilir.

Az Su İçmek

Suyun az içilmesine bağlı kanın şekilli elemanlarının relatif olarak artmasına yani kan kıvamının artışına neden olarak özellikle derin toplardamarında kaçak olan hastaların toplar damarlarında tıkanıklıklara neden olur. Bu nedenle uzun seyahatlerde, yaz aylarında, sauna, kaplıca gibi su kaybının yaşandığı yerlerde mutlaka fazla su tüketilmelidir.